వినియోగదారులకు UPI ఉచితమే: కేంద్రం స్పష్టీకరణ

ప్రధాన వార్త & ముఖ్య విషయాలు

UPIపై ఛార్జీలు విధించబోతున్నారనే ఊహాగానాలకు కేంద్ర ప్రభుత్వం తెరదించింది. సాధారణ వినియోగదారులు UPI ద్వారా చేసే చెల్లింపులకు ఎలాంటి లావాదేవీ రుసుము ఉండదని, చాలా వరకు వ్యాపార లావాదేవీలు కూడా ఉచితంగానే కొనసాగుతాయని ఆగస్టు 8, 2026న స్పష్టం చేసింది. Payment and Settlement Systems Act, 2007లో ప్రతిపాదించిన సవరణతో UPIపై విస్తృతంగా ఛార్జీలు విధించనున్నారనే చర్చ మొదలైన నేపథ్యంలో ఈ వివరణ వచ్చింది. వ్యక్తి నుంచి వ్యక్తికి జరిగే అన్ని UPI లావాదేవీలు ఉచితంగానే ఉంటాయని ప్రభుత్వం తెలిపింది.

భవిష్యత్తులో Merchant Discount Rate (MDR) ప్రవేశపెట్టినా అది అన్ని లావాదేవీలకు వర్తించదని కేంద్రం పేర్కొంది. నిర్దిష్ట పరిమితికి మించిన కొన్ని వ్యాపార లావాదేవీలకే నామమాత్రపు రుసుము విధించే అవకాశం ఉంటుందని, అది సాధారణ డెబిట్, క్రెడిట్ కార్డు MDRల కంటే తక్కువగా ఉంటుందని తెలిపింది. Payment and Settlement Systems Actలోని Section 10Aను సవరించేందుకు ఉద్దేశించిన Taxation and Other Laws (Amendment) Bill, 2026ను లోక్‌సభ ఆమోదించిన రెండు రోజుల తర్వాత ఈ స్పష్టీకరణ వెలువడింది.

నేపథ్యం & ప్రభుత్వ వివరణ

ప్రతిపాదిత చట్ట సవరణ తక్షణమే MDR విధించే నిర్ణయం కాదని, భవిష్యత్తులో అవసరమైతే ఛార్జీల వ్యవస్థను రూపొందించేందుకు వీలు కల్పించే నిబంధన మాత్రమేనని ప్రభుత్వం వివరించింది. బిల్లు పార్లమెంట్ ఆమోదం పొందిన తర్వాత MDR అవసరమా, ఉంటే దాని విధానం ఏమిటో NPCI నేతృత్వంలోని UPI and Services Steering Committee నిర్ణయిస్తుంది. UPI లావాదేవీల సంఖ్య వేగంగా పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో సైబర్ భద్రత, మోసాల నివారణ, చెల్లింపు మౌలిక సదుపాయాలపై నిరంతర పెట్టుబడులు అవసరమని ప్రభుత్వం పేర్కొంది.

2016-17లో ప్రారంభమైన UPI ఇప్పటికే ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద రియల్‌టైమ్ చెల్లింపు వ్యవస్థగా ఎదిగింది. జూలై 2026లో ఒక్క నెలలోనే 2,366 కోట్ల లావాదేవీల ద్వారా ₹29.9 లక్షల కోట్ల విలువైన చెల్లింపులు జరిగాయి. ప్రస్తుతం 11 విదేశీ దేశాల్లో UPI అందుబాటులో ఉండగా, మరిన్ని దేశాలు దీనిని స్వీకరించేందుకు లేదా అనుసంధానించేందుకు ఆసక్తి చూపుతున్నాయని ప్రభుత్వం తెలిపింది. విధాన మార్పుల వెనుక బాహ్య ఒత్తిడి ఉందన్న ప్రచారాన్ని కూడా కేంద్రం నిరాధారమైనదిగా, తప్పుదోవ పట్టించేదిగా పేర్కొంది.

ప్రభావం & తదుపరి చర్యలు

వినియోగదారుల విషయానికి వస్తే, ప్రస్తుతం UPI చెల్లింపులపై ఎలాంటి కొత్త ఛార్జీ ప్రకటించలేదన్నది కేంద్రం సందేశం. వ్యక్తి నుంచి వ్యక్తికి జరిగే లావాదేవీలు ఉచితంగానే కొనసాగుతాయి. భవిష్యత్తులో MDR వచ్చినా, ఎక్కువ శాతం వ్యాపార చెల్లింపులు దాని పరిధికి బయటే ఉంటాయని ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది.

అదే సమయంలో UPIని దీర్ఘకాలం స్థిరంగా నిర్వహించేందుకు కేవలం ప్రభుత్వ సబ్సిడీలపై ఆధారపడటం సరిపోదని కేంద్రం పేర్కొంది. గ్రామీణ, సెమీ-అర్బన్ ప్రాంతాలకు సేవలను విస్తరించడంతో పాటు సైబర్ భద్రత, మోసాల నివారణ వంటి సవాళ్లను ఎదుర్కొనేందుకు స్థిరమైన ఆదాయ నమూనా అవసరమని తెలిపింది. భవిష్యత్తులో MDRపై నిర్ణయం చట్టపరమైన ప్రక్రియ, అనంతరం NPCI నేతృత్వంలోని కమిటీ నిర్ణయంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ప్రజలు ధృవీకరించని సందేశాలను నమ్మకుండా ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ, RBI, NPCI అధికారిక సమాచారాన్నే ఆధారంగా తీసుకోవాలని ప్రభుత్వం సూచించింది.